Mobilya sektöründe kapasite ve istihdam verimliliği nerede?

Sektörün resmi büyüklüğü de bu tabloyu destekliyor: T.C. Ticaret Bakanlığı'nın Kolay İhracat Platformu verilerine göre 2024 üretim değeri 17,8 milyar dolar, kayıtlı istihdam 242.342 kişi². Bu istihdamın üretkenliğini büyük ölçekli firmalar taşıyor. İSO'nun listelediği ilk 500 sanayi kuruluşu arasındaki mobilya firmaları 2024'te tek başına 4,04 milyar dolarlık ciro üretti³. Sektörün yaklaşık 4,6 milyar dolarlık toplam ihracatının⁵ ana gövdesi, göreli az sayıda büyük ölçekli, resmi kayıtlı firmada toplanıyor.

Bölgesel kümelerde de istihdam yoğunluğu farklılaşıyor. Rapor, iki üretim kümesinde onbinlerce kişilik kayıtlı istihdam olduğunu not ediyor. Kümelerden biri Marmara'da bir çatı altında levha-mobilya entegrasyonuna dayalı; diğeri İç Anadolu'da çok-adetli standart üretime dayalı. Ancak bu bölgesel rakamların birincil resmi kaynağı (organize sanayi bölgesi kayıtları) bu turda doğrulanamadığı için A35 gereği sayfaya taşınmadı; yalnız Ticaret Bakanlığı ve İSO kaynaklı, doğrulanmış ulusal toplam rakamlar kullanıldı. Bu, bölgesel kümelerin ulusal istihdamın önemli bir kısmını taşıdığı yönündeki genel gözlemi değiştirmiyor — yalnız kesin sayı bu sayfada iddia edilmiyor.

İşçilik tarafında verimliliğin önündeki risk ücret düzeyi değil arz. Asgari ücret net %27,01 arttı⁴. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın resmi tablosuna göre işverene toplam maliyet (imalat sektörü teşvikli) 39.223 TL'ye çıktı⁴. Sektör kaynaklarınca buna paralel olarak vasıflı işçi bulunmasının zorlaştığı söyleniyor. Ama bu son gözlemin kaynağı ikincil (dernek aktarımı) olduğu için burada yalnız bağlam olarak anılıyor. Ayrı bir kaynak numarası ya da rakam olarak sayılmıyor. Sonuç: dolu kapasiteyi çalıştıracak işçiyi bulmak, işçiye ödemekten daha büyük bir kısıt haline geliyor. Bu da otomasyon ve süreç-verimliliği yatırımlarının yalnız maliyet değil, kapasiteyi fiilen kullanabilme sorunu olarak da okunması gerektiğini gösteriyor.

İki resmi rakamı yan yana koyduğumuzda kaba bir verimlilik çapası da çıkıyor. 17,8 milyar dolarlık üretim değeri², 242.342 kayıtlı çalışana bölündüğünde, çalışan başına yaklaşık 73-74 bin dolarlık bir üretim değeri ortaya çıkıyor. Bu hesaplama, ikisi de resmi kaynaklı iki rakamdan türetiliyor; raporun kendisinde ayrı bir kalem olarak yayınlanmamıştır. Burada yalnız oran olarak sunuluyor — tahmin değil, iki doğrulanmış rakamın bölümüdür. Bu çapa, tek başına bir kıyas ölçütü değil, firmaların kendi çalışan-başına-ciro rakamlarını değerlendirirken kullanabilecekleri bir ulusal referans noktasıdır.